RSS  

^{در سنجش از دور بازتاب امواج الكترومغناطيسي، پس از برخورد با پديده هاي مختلف زمين ، به وسيلة سنجنده هايي كه بر روي سكوهاي مختلف تعبيه شده اند ثبت و سپس مورد تجزيه و تحليل قرار مي گيرند. نسبت انرژي منعكس شده، جذب و عبور كرده در مورد پديده هاي مختلف براي يك طول موج تفاوت دارد و بستگي به نوع ماده و شرايط وضعيت آنها دارد. اين اختلافات، شناخت پديده هاي مختلف را بر روي تصوير، ميسر مي سازد. مثلاً در گياهان (البته گياهان سالم) به خاطر وجود كلروفيل در برگهاي آنها طول موجهاي قرمز و آبي جذب و طول موج سبز منعكس مي شود و بهمين خاطر ما گياهان را به رنگ سبز مي بينيم. يا وجود ذرات بسيار كوچكتر از طول موجهاي طيف الكترومغناطيسي باعث پخش طول موجهاي كوتاه اين طيف در اتمسفر شده و امواج آبي نيز در بين ساير امواج بيشتر تحت تأثير قرار گرفته و پراكنده مي شوند و بهمين خاطر آسمان در روز جلوة آبي دارد (رنگ آسمان). در هنگام غروب و طلوع آفتاب به دليل اينكه امواج مسافت بيشتري را در اتمسفر طي مي كنند تا به چشم بيننده برسند تمام امواج كوتاه آبي پخش شده و امواج قرمز كه قدرت نفوذ بيشتري دارند و كمتر تحت تأثير اين نوع پخش قرار مي گيرند باقي مي مانند و درنتيجه آسمان قرمز مايل به نارنجي ديده مي شود.}

^{همان طور كه مي دانيد ما اجسام را در اثر نور خودشان (مثل خورشيد، ستاره ها، كرم شب تاب و بعضي ماهيها) و يا بعلت بازتاب نور از يك منبع نوراني (مثل ماه كه در اثر انعكاس نور خورشيد ديده مي شود) مي بينيم و در مجموع، اجسام اطراف خود را به طوري كه بيان شد در اثر انعكاس نور خورشيد يا انعكاس نور مصنوعي مشاهده مي كنيم.}

سنجش از دور (Remote Sensing) علم و هنر كسب اطلاعات در مورد اجسام، اراضي يا پديده هاي مختلف ، به كمك جمع آوري اطلاعات از آنها ، البته بدون تماس با پديده هاي تحت بررسي و به طور خلاصه مي توان گفت علم و هنر كسب اطلاعات از پديده ها يا اجسام بدون تماس با آنها.

     تاريخچه: اولين عكس هوايي از بالن در سال 1859 (1238ه.ش) از دهكدة كوچكي نزديك پاريس گرفته شده است. اولين عكس هوايي بوسيله هواپيما نيز توسط برادران رايت (ويلبر رايت) كه اولين هواپيما را ساخته و پرواز كرده بودند در سال 1909 (1288ه.ش) در ايتاليا گرفته شده است.

در طي جنگهاي اول و دوم جهاني استفاده هاي گسترده اي از عكس هاي هوايي بعمل آمد. بعد از جنگ دوم جهاني با بكارگيري دوربين هاي پيشرفته و انواع فيلمهاي عكاسي، پيشرفت هاي بزرگي در علم و فن عكسبرداري هوايي صورت گرفت.

در ايران اولين عكس هوايي در سال 1935 (1314) توسط يك آمريكايي بنام  Erich Schmidt به منظور انجام مطالعات باستان شناسي از محلي بنام دروازة شمال (محل گرمسار فعلي) از ارتفاع 915 متري بطور مايل گرفته شد.

اولين سري عكس هاي هوايي سراسري ايران توسط يك شركت آمريكايي از سال1955 تا1957 (1334-1336) با مقياس 50000/1 و 55000/1 تهيه گرديد.

اولين عكس زمين كه از فضا گرفته شد (عكس فضايي) در سال 1959 توسط Exploree 6 آمريكايي تهيه شد و در سال 1972 (1351) آمريكا اولين ماهوارة منابع زميني را با نام ERTS 1 (Earth Resources Technology Satellite) كه بعدها بنام Landsat 1 مشهور گرديد به فضا فرستاده شد.

در ادامه كشورهاي مختلفي چون روسيه، فرانسه، ژاپن، چين، كانادا، هندوستان و . . . ماهواره هاي مختلف با كاربردهاي مختلفي به فضا فرستادند و استفاده هاي گوناگوني از آنها در تجزيه و تحليل اطلاعات و منابع زميني كرده و مي كنند.

        برنامه ريزي (Planning) فعاليتي است سازمان يافته و سيستماتيك به منظور انتخاب بهترين راه حل هاي پيشنهادي موجود براي دسترسي به اهداف كلي است. از مهمترين انواع برنامه ريزيها مي توان به موارد ذيل اشاره نمود:

1-  برنامه ريزي بين المللي(International Planning) با تشكيل سازمان ملل در بعد از جنگ جهاني اول مطرح گرديد و هدف از آن تقويت همكاري و ايجاد وحدت رويه و همدلي اجتماعي ميان كشورهاي جهان به منظور توسعه مبادلات فرهنگي، علمي ، هنري و . . . مي‌باشد.

2-   برنامه ريزي ملّي(National Planning) در واقع استراتژي ها و خط مشي هاي اقتصادي-اجتماعي يك كشور در سطح ملي در قالب برنامه ريزي هاي بلند مدت، ميان مدت و كوتاه مدت است.

3-  برنامه ريزي منطقه اي(Regional Planning) عناصر يا جوهرة اصلي اين برنامه ريزي محيط، انسان و فعاليتهاي انساني مي باشد. در اين نوع برنامه ريزي هدف استفادة بهينه از منابع، براي توسعة منطقه مي باشد.

       اگر مطالب صفحات قبل را مطالعه فرموده باشید متوجه خواهید شد که چه چالش بزرگی پیش روی منطقه گوگان که زمانی آوازه محصولاتش به جای جای استان و حتی کشور رسیده بود تهدید نموده و کشاورزی و دامداری بودن اقتصاد منطقه اهمیت موضوع را هر چه بیشتر برای ما نشان می دهد، امید است مساعدت و حمایت مسئولین مرتبط با همفکری ارگانهای محلی و همکاری اهالی گوگان هر چه زودتر این مشکلات مرتفع و به جای کاهش کمی و کیفی محصولات کشاورزی شاهد رشد و شکوفائی آنها تا رسیدن به مرحله اوج آن باشیم.

از راهکارهای مهم، مؤثر و عملی در جهت جلوگیری از بیابان زایی در منطقه گوگان می توان به موارد ذیل اشاره نمود:

          ته نشست رسوبات آغشته به املاح گچ و نمک در آرامگاه سیلاب که عموماً در حوضه های بسته داخلی قرار دارند(دریاچه ارومیه) منشا پایان ناپذیر خاک و ماسه های نمکداری می شوند که مناطق اطراف خود را آلوده کرده و سبب تخریب خاک و نهایتاً از دست رفتن کامل استعداد باروری خاک و در یک کلام بیابانی شدن منطقه می شوند. در این منطقه دانه های ریز نمک همراه با ذرات دیگری که با نمک همراه است موجب می شود که باد آنها را به آسانی جابجا کند، ذرات نمکی که این گونه توسط بادها حمل می شوند از خاکهای شور زمین های کویری حاصل می شود. در مناطق نیمه خشک (مثل گوگان) بخشهای زراعتی که در مجاور کویرها قرار گرفته اند در نتیجه وزش بادهای نسبتاً تند در فصول تابستان و پاییز، شور شده و به تدریج ارزش خود را از دست داده و سرانجام به حالت لم یزرع در می آیند. گاهی شدت انتقال املاح از زمینهای کویری بسیار زیاد است به طوری که در اندک مدتی ده ها حتی صدها هکتار از زمین های زراعی در پوششی از نمک فرو می روند. بررسی ها در روسیه نشان داده است از استپ های شور با مساحتی حدود 6 کیلومترمربع ظرف مدت یک ساعت 7200 تن نمک محلول که قسمت اعظم آن را کلرورسدیم بوده به وسیله باد حمل شده است که این مقدار از نمک کافی است که 45 هکتار از زمینی را که قبلاً شور نبوده است را به حالت کویری و شور تبدیل کند.

     خشکسالی(Drought) برخلاف خشکی(Aridity) که ویژگی دائمی از شرایط اقلیمی است و مهمترین ویژگی آن کمبود رطوبت است، به دوره ای گفته می شود که نزولات آن کمتر از 75 درصد میزان میانگین بلندمدت بارندگی باشد. این کاهش و بی نظمی بارندگی که ممکن است در هر نوع اقلیمی صورت گیرد باعث غیرعادی شدن روند رشد حیات، تولید محصول و رابطه متوازن و متعارف انسان و محیط می گردد.

    با توجه به بررسی های صورت گرفته در کشور چندین دوره خشکسالی در یک دوره آماری 50 ساله گذشته صورت پذیرفته که در بعضی از آنها بیش از 60 درصد کل کشور را شامل می شده است که حداکثر آنها در سالهای زراعی 1349 و 1386 بوقوع پیوسته است. بنابراین آنچه که می تواند مورد توجه برنامه ریزان در بخش کشاورزی و منابع طبیعی کشور قرار گیرد این است که برنامه های باید براساس نوسانهای آب و هوایی و خشکسالیها انجام پذیرد، برنامه هایی چون:

1- مدیریت پایدار در حوضه های آبخیز کشور.

2- مدیریت پایدار در منابع آب و خاک.

3- مدیریت پایدار در اراضی کشاورزی.

4- جامع نگری در مدیریت منابع طبیعی.  

و . . .